Cú giáng từ bầu cử giữa nhiệm kỳ dành cho Trump tạo dư địa để các đối tác thương mại phản kháng

Do Jihoon Lee, Tamiyuki Kihara, Saurabh Sharma và Kevin Yao thực hiện

SEOUL/TOKYO/NEW DELHI/BẮC KINH, 4/11 (Reuters) - Làn sóng phản đối Đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump do chi phí sinh hoạt leo thang trong cuộc bầu cử giữa kỳ có thể tạo thêm dũng khí cho các quốc gia trên khắp thế giới để chống lại các chính sách thương mại hiếu chiến của ông, vốn đã đẩy giá cả tăng lên đối với người tiêu dùng Mỹ.

Thứ Ba vừa qua, Đảng Dân chủ đã giành đa số ở cả Thượng viện lẫn Hạ viện, khi cử tri Mỹ trút lên các chính sách của Trump một lời quở trách cay đắng, đặc biệt là thuế quan và cuộc chiến với Iran - những thứ họ cho là nguyên nhân của lạm phát dai dẳng.

Các chuyên gia phân tích chính trị và nhà kinh tế cho biết điều đó có thể tạo thêm lý do để các quốc gia trì hoãn các cam kết đầu tư mà họ đã đưa ra nhằm né tránh thuế quan, đồng thời trao cho Trung Quốc - đối thủ kinh tế của Mỹ - một lợi thế được nhìn nhận trong các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra.

Chuyến công du quốc tế lớn tiếp theo của Trump sẽ là chuyến thăm châu Á vào cuối tháng này, nơi ông dự kiến gặp gỡ các nhà lãnh đạo Đông Nam Á tại Philippines và sau đó tham dự Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc.

Nhật Bản và Hàn Quốc - những đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở châu Á - năm ngoái đã cam kết đầu tư vào Mỹ lần lượt $550 billion và $350 billion theo các thỏa thuận với Trump.

"Đảng Dân chủ dường như nhận thức rằng các cam kết đầu tư đã bị áp đặt lên các đồng minh," ông Heo Yoon, giáo sư kinh tế học tại Đại học Sogang ở Seoul, nói, đồng thời bổ sung rằng các quốc gia hiện có thể cảm thấy ít áp lực hơn trong việc thực hiện những cam kết đó.

Tuy nhiên, những người khác cảnh báo rằng Trump, vốn bị chỉ trích trong nước, có thể siết chặt các đồng minh ở nước ngoài hơn nữa, thúc đẩy họ triển khai các khoản đầu tư đã cam kết nhằm chứng minh chính sách của ông đang phát huy hiệu quả.

"Vấn đề thuế quan chưa kết thúc. Nếu phía Nhật Bản phản ứng chậm chạp, những lời kêu gọi áp thuế bổ sung có thể quay trở lại," ông Kazuhiro Maeshima, giáo sư về chính trị Mỹ tại Đại học Sophia ở Tokyo, nói.

Hàn Quốc đã trở thành nơi thu hút cơn giận của Trump nhằm vào các quốc gia mà ông cho là chưa thực hiện các cam kết đầu tư đưa ra nhằm né thuế quan - thứ ông khẳng định là cần thiết để tái cân bằng thương mại của Mỹ với cả đồng minh lẫn đối thủ. Mới đây nhất, Seoul đã phản bác các tuyên bố của Trump rằng nước này đã đồng ý tài trợ cho Alaska LNG, một dự án đường ống khí tự nhiên hóa lỏng.

Trong khi Trump vẫn có thể sử dụng quyền hành pháp đối với chính sách thuế quan, ông Ban Kil-joo, giáo sư quan hệ quốc tế tại Học viện Ngoại giao Quốc gia Hàn Quốc (Korea National Diplomatic Academy), cho biết việc Quốc hội giám sát các dự án như vậy có thể mang lại cho Seoul "khoảng thời gian quý giá hơn" để xem xét và đánh giá chúng.

TRUMP BỊ KIỀM CHẾ HAY ĐƯỢC THẢ RỘNG?

Theo các chuyên gia phân tích, với những quốc gia như Ấn Độ - vẫn đang đàm phán các thỏa thuận thương mại với Hoa Kỳ - kết quả bầu cử giữa kỳ có thể tạo động lực để họ áp dụng cách tiếp cận chờ đợi và quan sát diễn biến.

Đầu tháng này, bộ trưởng thương mại Ấn Độ cho biết giai đoạn một của thỏa thuận thương mại Ấn Độ - Mỹ đang ở công đoạn cuối của quá trình soạn thảo, nhưng khẳng định lại rằng New Delhi sẽ chỉ tiến hành nếu đảm bảo được lợi thế so với các nước xuất khẩu cạnh tranh.

Tháng Hai, New Delhi và Washington đã nhất trí một khung thỏa thuận giảm thuế trừng phạt áp lên phần lớn hàng hóa Ấn Độ từ 50% xuống còn 18% - loại thuế được áp đặt vào tháng Tám năm ngoái sau khi một vòng đàm phán trước đó đổ vỡ.

Sau bầu cử giữa kỳ, Nhà Trắng có thể phải đối mặt với áp lực lớn hơn nhằm tránh để các cuộc chiến tranh thương mại quay trở lại - điều có thể khiến chi phí cho người tiêu dùng Mỹ tăng thêm, ông Tommy Xie, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu vĩ mô châu Á tại OCBC Bank, nhận định.

Tuy nhiên, những người khác cảnh báo về khả năng Trump trở nên mềm dẻo hơn.

"Các quốc gia như Ấn Độ nên giữ sự thận trọng. Một chiến thắng của Đảng Dân chủ không nhất thiết sẽ khiến Trump dễ dãi hơn với bất kỳ quốc gia nào," ông Rajiv Bhatia, cựu nhà ngoại giao Ấn Độ và thành viên ưu tú tại Gateway House, một tổ chức tư duy chính sách, nói.

Bhatia bổ sung rằng Ấn Độ nên thực hiện nhiều sự chuẩn bị ngoại giao hơn và tương tác tích cực hơn với Quốc hội Mỹ để đẩy mạnh các mối quan ngại của mình về thương mại, thuế quan và các vấn đề liên quan đến thị thực.

KHÔNG CHO BẮC KINH TỰ DO HÀNH ĐỘNG

Trung Quốc - nước đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn thương mại mong manh với Hoa Kỳ vốn sẽ hết hạn vào tháng Giêng - sẽ nghĩ đến các cách tận dụng sự mong manh về chính trị của Trump để củng cố vị thế của mình trong các cuộc đàm phán thương mại, theo các chuyên gia phân tích.

"Tập Cận Bình sẽ nhận thấy rằng quyền lực của Trump đã bị suy yếu đáng kể bởi những kết quả này, và chắc chắn ông sẽ nghĩ về những cách để tận dụng điều đó", Saul Eslake, chuyên gia kinh tế tại Corinna Economic Advisory ở Australia, nói.

Nhưng những người khác cho rằng những khó khăn của Trump không nhất thiết là tin tốt đối với Bắc Kinh.

Tổng thống Mỹ đã nỗ lực hết mình để cải thiện quan hệ với Tập Cận Bình — trong đó có việc tiếp đón ông trong một chuyến thăm cấp nhà nước xa hoa vào tháng trước — và một Quốc hội do Dân chủ kiểm soát có thể hạn chế khả năng của ông trong việc đưa ra các ưu đãi cho những thỏa thuận trong tương lai.

"Các Dân chủ khó có thể để Trump toàn quyền tự quyết trong các thỏa thuận với Bắc Kinh", Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định, đồng thời cho biết họ đã từng chỉ trích các cuộc thượng đỉnh giữa Trump và Tập Cận Bình vì còn thiếu nội dung cụ thể trên những vấn đề then chốt như AI.

Một Quốc hội do Dân chủ kiểm soát nhiều khả năng sẽ ủng hộ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ chặt chẽ hơn và giám sát chuỗi cung ứng cho AI và bán dẫn, điều này sẽ khiến Trump ít linh hoạt hơn trong các nhượng bộ ảnh hưởng đến những phân khúc tăng trưởng cao này, bà bổ sung.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning hôm thứ Tư cho biết với các phóng viên rằng cuộc bầu cử giữa kỳ là việc nội bộ của Hoa Kỳ và Bắc Kinh sẽ tiếp tục quản lý các bất đồng và mở rộng hợp tác với Washington.

Liên hệ: Minh Thắng HCT 036.7847.099 để nhận tư vấn đầu tư hàng hóa phái sinh.
HCT Kiến tạo giá trị - Chia sẻ thành công