tin tức

Iran kéo dài đàm phán trong bế tắc nhằm gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, theo các quan chức

DUBAI, 20/10 (Reuters) - Iran đã cố ý kéo dài các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm tìm cách làm suy yếu Donald Trump về mặt chính trị trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11, theo các quan chức cấp cao, trong khi nỗi lo về một cuộc tấn công quân sự mới và sự ngờ vực sâu sắc đối với Washington…

Tác giả: Parisa Hafezi

Ba quan chức cấp cao Iran và một người nắm thông tin nội bộ Iran, phát biểu với điều kiện giấu tên, cho biết Tehran tin chắc rằng tổng thống Mỹ sẵn sàng sử dụng lại các cuộc tấn công để phá thế bế tắc trong cuộc chiến đã kéo dài tám tháng.

“Iran đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới của Israel và Mỹ, chứ không phải cho một thỏa thuận với Mỹ để kết thúc chiến tranh”, một trong các quan chức nói. “Giới giáo sĩ cầm quyền quyết tâm không mang lại cho Trump một thắng lợi chính trị.”

Chuyên gia phân tích Tehran Saeed Leylaz nói rằng, bằng việc kéo dài các cuộc đàm phán, “Iran đang tác động đến bầu cử Mỹ mà không thực hiện bất kỳ hành động bất hợp pháp nào”.

IRAN CÓ THỂ KHAI THÁC NHỮNG VẤN ĐỀ CHÍNH TRỊ CỦA TRUMP

Cuộc chiến bắt đầu vào tháng Hai khi Mỹ và đồng minh Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran, đã góp phần đẩy tỷ lệ tín nhiệm của Trump xuống mức thấp kỷ lục, khi các cuộc thăm dò cho thấy người Mỹ lo ngại giá xăng cao sẽ trừng phạt đảng Cộng hòa của ông trong cuộc bầu cử quốc hội ngày 3 tháng 11.

Trump đã nhiều lần nói rằng ông kỳ vọng giá dầu sẽ giảm sau bầu cử, nhưng chưa đưa ra kế hoạch chi tiết để kết thúc chiến tranh và mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng toàn cầu vốn bị Iran phong tỏa trên thực tế kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Các cuộc tấn công của Iran, cả dạng đe dọa lẫn thực tế, đã khiến lưu lượng tàu qua eo biển chỉ còn nhỏ giọt, trong khi lệnh phong tỏa hàng hải và các biện pháp trừng phạt thương mại của Mỹ đã cắt đứt doanh thu xuất khẩu dầu của Iran và làm trầm trọng thêm những khó khăn kinh tế trong nước ngày càng gia tăng.

Các quan chức cho biết, với việc Tehran từ chối nhượng bộ những gì mà họ cho rằng có thể mang lại lợi ích chính trị cho Trump, rất ít khả năng có đột phá trước bầu cử.

Dưới áp lực từ Israel, Washington muốn chương trình hạt nhân kéo dài hàng thập kỷ của Iran - mà Iran nói là hoàn toàn vì mục đích hòa bình còn các cường quốc phương Tây cáo buộc có yếu tố quân sự - phải được đưa lên bàn đàm phán ngay từ đầu.

Về phía mình, Tehran khẳng định các điều kiện của họ trong một “kế hoạch bảy ngày” phải được đáp ứng trước khi các cuộc đàm phán hạt nhân bắt đầu. Và họ không đưa ra triển vọng từ bỏ đòn bẩy đối với eo biển Hormuz mà cuộc xung đột đã khiến họ nắm giữ.

Bộ Ngoại giao Iran và Nhà Trắng đã không trả lời yêu cầu bình luận của Reuters.

CÁC QUAN CHỨC NÓI IRAN KHÔNG THỂ TIN TƯỞNG WASHINGTON

Đề xuất của Iran, được chuyển qua các trung gian Qatar, đề nghị mở lại eo biển trong vòng bảy ngày, tuy vẫn dưới sự kiểm soát của Iran, với điều kiện Washington dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu dầu của Iran, giải phóng tài sản bị phong tỏa và chấm dứt thù địch trên mọi mặt trận.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi hôm Chủ nhật nói rằng đề xuất đó vẫn đang được xem xét, với các thông điệp được trao đổi qua các trung gian.

Một quan chức Iran cho biết quan điểm của Tehran rằng không thể tin Washington sẽ cam kết với con đường ngoại giao bắt nguồn từ các cuộc tấn công vào Iran đã làm chệch hướng các cuộc đàm phán trước đó.

Vào tháng 6/2025, một cuộc tấn công của Israel đã phá hỏng kế hoạch về vòng đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran lần thứ sáu tại Oman. Và tháng Hai vừa qua, Mỹ và Israel phát động chiến tranh ngay sau khi một vòng đàm phán khác kết thúc, với các cuộc thảo luận kỹ thuật tiếp theo đã được lên lịch.

Duy trì một trạng thái nằm giữa chiến tranh và hòa bình qua giai đoạn bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ cho phép Iran tiếp tục gây áp lực lên Washington trong khi nhắc lại cam kết của mình với con đường ngoại giao.

Trump đã nói Mỹ sẽ không ném bom Iran lần nữa trước ngày 3 tháng 11. Tuy nhiên, các quan chức nói Tehran vẫn tiếp tục dự đoán rằng các cuộc ném bom sẽ sớm hay muộn được nối lại.

Alex Vatanka, giám đốc chương trình Iran tại Viện Trung Đông ở Washington, nói rằng giới giáo sĩ cầm quyền rõ ràng muốn gây tổn hại cho Trump về mặt chính trị.

"Nhưng vấn đề cơ bản là Tehran tin rằng Trump quan tâm đến việc thay đổi chế độ ... và đang đi theo chính sách của Thủ tướng Israel (Benjamin) Netanyahu nhằm tìm cách lật đổ bộ máy cầm quyền của Iran", ông nói.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã thảo luận về Iran với Netanyahu vào thứ Hai, theo ba quan chức Israel, trong một chuyến thăm không báo trước tới Israel một tuần trước cuộc bầu cử quốc hội mà vị thế của Netanyahu đang bị đe dọa.

CHUYÊN GIA: IRAN KHÔNG THỂ TRỞ LẠI HIỆN TRẠNG TRƯỚC CHIẾN TRANH

Chiến lược của Iran là duy trì các cuộc đàm phán mà không vội vàng tiến tới thỏa thuận, nhưng chiến lược này phải trả giá.

Tình trạng bất định kéo dài đang đè nặng lên nền kinh tế Iran vốn đã tê liệt và bào mòn sự kiên nhẫn của công chúng. Hàng nghìn người đã thiệt mạng vào thời điểm chuyển năm khi lực lượng an ninh đàn áp các cuộc biểu tình chống chính phủ leo thang.

Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát hàng năm đạt 73.6% vào tháng 9, và đồng rial đã giảm gần 35% so với đồng đô la kể từ khi Washington áp đặt lại phong tỏa hải quân vào tháng 7.

Theo nền tảng tình báo năng lượng Vortexa, xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của Iran đã giảm về 0 trong tuần thứ hai của tháng 9, từ mức trung bình 14 ngày là 230,000 thùng/ngày vào đầu tháng, và vẫn ở mức đó tính đến ngày 5 tháng 10.

Nhưng sự ngờ vực của giới lãnh đạo đối với Washington không chỉ giới hạn ở cuộc xung đột hiện tại mà còn mở rộng tới những lo ngại mang tính sống còn. Leylaz cho biết Iran tin rằng Mỹ đã nhiều lần phá vỡ các thỏa thuận ngay cả khi Tehran tôn trọng các cam kết của mình, khiến niềm tin rằng bất kỳ thỏa thuận toàn diện nào cũng sẽ bền vững trở nên rất mong manh.

"Đạt được một thỏa thuận bền vững với Mỹ, ngay cả sau chính quyền Trump, không còn khả thi vì sự ngờ vực đã sâu sắc hơn", Leylaz nói. "Không có gì sẽ trở lại hiện trạng trước chiến tranh."