Khi nước Pháp bùng nổ, cánh hữu cực đoan châu Âu hưởng lợi từ sự phẫn nộ về giá nhiên liệu trước thềm bầu cử

Michel Rose, Angelo Amante và Miranda Murray

PARIS/ROME/BERLIN, 20/10 (Reuters) - Những chiếc máy kéo tiến vào thị trấn Gela ở mũi phía nam châu Âu mang lá cờ Sicily, in hình Medusa, ba chiếc chân cong và những bông lúa mì, một lời nhắc nhở về vai trò của hòn đảo này như một vựa bánh mì kể từ thời La Mã.

Nhưng những người nông dân không mang về một vụ thu hoạch. Họ đang biểu tình.

Khi giá nhiên liệu tăng vọt bóp nghẹt ngân sách các hộ gia đình và doanh nghiệp trên khắp châu Âu, áp lực chi phí sinh hoạt đang thúc đẩy bất ổn và mang lại động lực mới cho các đảng cực hữu trước các cuộc bầu cử năm tới tại những nước gồm Pháp, Italy và Ba Lan.

Những đảng từng bị coi là ngoài lề đã giành được chỗ đứng, khi cử tri từ những người lái xe ở vùng nông thôn Pháp đến nam giới trẻ ở miền đông nước Đức từng thuộc khối Cộng sản đang tìm kiếm những lựa chọn thay thế.

Cuộc chiến Mỹ-Iran, nổ ra hồi tháng Hai và đẩy giá năng lượng tăng mạnh, đã làm trầm trọng thêm thách thức đối với các chính phủ vốn đã chật vật để kiềm chế lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và thắt chặt chi tiêu.

Sự bất mãn đã tràn ra đường phố.

Tại Pháp, các cuộc biểu tình khởi phát từ tình trạng cơ sở vật chất trường học xuống cấp ở vùng ngoại ô phía bắc Paris đã biến thành một trong những vụ bất ổn tồi tệ nhất nước này trong nhiều thập kỷ, với cửa hàng bị cướp phá, tòa nhà bị đốt cháy và tòa thị chính có từ thế kỷ 19 ở Limoges bị phóng hỏa.

"Tại sao tôi ở đây? À, đơn giản là tôi thấy chi phí sinh hoạt hiện nay thực sự đáng sợ," Quentin Leviloux, một người biểu tình 21 tuổi ở Nantes, nói.

"Cứ nghĩ đến những người chỉ kiếm được gần mức lương tối thiểu, khi bạn nhìn vào giá thực phẩm, nhiên liệu và mọi thứ khác. Thật đáng sợ khi mọi thứ đã trở nên đắt đỏ đến mức khó tin."

Ủy ban châu Âu ước tính cuộc xung đột Iran đã khiến châu Âu thiệt hại khoảng €100 tỷ ($112 tỷ) thông qua thương mại và thị trường năng lượng bị gián đoạn. Giá khí đốt đã tăng khoảng 140% và giá dầu diesel đã tăng gấp đôi.

Trong bài phát biểu hồi cuối tuần, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thừa nhận "những yêu cầu chính đáng" của những người biểu tình bức xúc vì chi phí sinh hoạt và nhiên liệu tăng cao, đồng thời lên án những kẻ chịu trách nhiệm về bạo lực và cướp bóc. "Chúng ta không bao giờ được nhầm lẫn họ với những kẻ đã phá hủy, phá hoại và cướp bóc," ông nói.

BIỂU TÌNH BÙNG NỔ KHẮP CHÂU ÂU

Bạo lực cũng đã bùng phát ở những nơi khác. Tại thành phố Milan giàu có ở miền bắc Italy, cảnh sát đã đụng độ vào Chủ nhật với những người biểu tình ném đá và cướp phá cửa hàng trong các cuộc tuần hành phản đối dịch vụ công kém và chi phí sinh hoạt tăng cao.

Tại Gela, trên bờ biển phía nam Sicily, nông dân cho biết chi phí nhiên liệu đã khiến việc vận hành máy móc trở nên đắt đỏ đến mức không thể chấp nhận. "Chúng tôi canh tác đất đai, chúng tôi thu hoạch nợ nần," một biểu ngữ viết.

"Chúng tôi hoàn toàn đình trệ," Arcangelo Gambino, một đại diện nông dân ở tỉnh Caltanissetta, nói. "Chi phí (nhiên liệu) đã tăng hơn gấp đôi."

Những rào chắn của tài xế xe tải, nông dân và công nhân ngành thép đã làm gián đoạn giao thông trên nhiều vùng miền nam Italy, góp phần gây thiếu hụt nhiên liệu cục bộ và những lo ngại về nguồn cung cho siêu thị.

Hàng chục nghìn người đã tuần hành qua Lisbon hôm thứ Bảy phản đối lương thấp, chi phí nhà ở và chi phí sinh hoạt tăng cao, gia tăng áp lực lên chính phủ trung hữu của Bồ Đào Nha.

Tại Tây Ban Nha, việc một phụ nữ 87 tuổi bị đuổi khỏi nhà đã châm ngòi các cuộc biểu tình trên toàn quốc về tình trạng thiếu nhà ở và giá thuê tăng vọt, góp phần dẫn đến một cuộc bầu cử sớm vào tháng tới.

Bỉ cũng đã chứng kiến các cuộc biểu tình, trong khi những cuộc tuần hành lớn ở Albania được thúc đẩy bởi sự phẫn nộ về tình trạng tham nhũng của chính quyền, thiếu việc làm và tiêu chuẩn giáo dục kém.

Các cuộc biểu tình phản ánh những lo lắng kinh tế rộng lớn hơn đang ngày càng định hình chính trị khắp lục địa.

Lo ngại về sức mua đã trở thành "động lực chính của chính trị dân túy" trên khắp châu Âu, Gilles Ivaldi, một nhà khoa học chính trị tại Sciences Po, cho biết.

Các chính trị gia cả ở phe cực hữu lẫn cực tả đã ngày càng lập luận rằng việc khôi phục quan hệ năng lượng với Nga sẽ giúp hạ chi phí, thách thức sự đồng thuận của dòng chính ở châu Âu về việc ủng hộ Ukraine.

LE PEN BIẾN GIÁ NHIÊN LIỆU THÀNH VẤN ĐỀ TRANH CỬ

Cú sốc năng lượng mới nhất diễn ra sau nhiều năm căng thẳng kinh tế kể từ sau đại dịch và tác động từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022.

Tại Pháp, chi phí năng lượng tăng cao đã tạo bối cảnh đầy biến động cho cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 4 tới. Chính phủ của Macron đang vật lộn với thâm hụt ngân sách ngày càng phình to và áp lực từ thị trường trái phiếu.

Ứng viên dẫn đầu Marine Le Pen của đảng cực hữu National Rally và chính trị gia lão thành cực tả Jean-Luc Melenchon đều đã đưa giá nhiên liệu trở thành trụ cột trung tâm trong chiến dịch tranh cử của họ.

“Giá nhiên liệu tăng rõ ràng là một vấn đề có lợi cho Marine Le Pen,” Ivaldi nói. “Tôi nghĩ đây là vấn đề mà bà ấy đã nắm giữ được lợi thế trong khá lâu.”

Kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, tỷ lệ tín nhiệm của Le Pen đã cải thiện trong khi của Macron sụt giảm, theo khảo sát của Elabe.

Đề xuất cắt giảm mạnh thuế giá trị gia tăng đối với nhiên liệu của Le Pen đã thu hút sự ủng hộ rộng rãi của công chúng. Các nhà phân tích cho rằng vấn đề này có sức cộng hưởng mạnh mẽ với nhóm cử tri nòng cốt của bà ở các vùng nông thôn và bán nông thôn, nơi việc đi lại bằng ô tô thường là thiết yếu.

NHỮNG LỜI KÊU GỌI KHÔI PHỤC QUAN HỆ VỚI NGA

Tại nước láng giềng Đức, đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) đang dẫn đầu các cuộc thăm dò ý kiến quốc gia sau những mức tăng mạnh trong bầu cử địa phương. Chi phí sinh hoạt đứng đầu những lo ngại của người Đức năm thứ năm liên tiếp trong một cuộc khảo sát công bố tháng này.

Lạm phát của Đức đã tăng vọt lên gần mức cao nhất trong ba năm vào tháng 9, với lạm phát giá năng lượng tăng lên 14.9%, mang lại vũ khí cho AfD để tấn công Thủ tướng Friedrich Merz.

AfD đang thúc đẩy khôi phục quan hệ năng lượng với Nga, lập luận rằng việc Berlin ủng hộ Ukraine là tự phá hoại một cách không cần thiết vào thời điểm nền kinh tế lớn nhất châu Âu và nhiều công ty khát năng lượng của nước này đang chật vật.

Kinh nghiệm trước đây cho thấy có mối liên hệ giữa giá năng lượng cao và tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cho AfD, Jan Steckel, giáo sư kinh tế chính trị về biến đổi khí hậu tại Đại học Kỹ thuật Munich, cho biết.

“Các đảng dân túy thường mô tả chi phí năng lượng là có thể tránh được và quy chúng cho các lựa chọn chính sách của chính phủ ... thay vì cho những cú sốc địa chính trị cơ bản đang thúc đẩy chúng,” ông nói.

“Những cú sốc địa chính trị này ... khó giải thích hơn nhiều. Và tôi nghĩ đây là lý do các đảng đương nhiệm thường chật vật.”

Lập luận này đang lan rộng ở những nơi khác.

Tại Italy, Thủ tướng Giorgia Meloni đang đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng từ National Future, một đảng cực hữu mới do cựu tướng quân đội Roberto Vannacci lãnh đạo, đảng này chủ trương khôi phục liên kết khí đốt với Nga.

Tại Ba Lan, một trong những nước ủng hộ Ukraine kiên định nhất, lo ngại về hóa đơn năng lượng đang góp phần làm tăng sự ủng hộ cho đảng cực hữu Confederation of the Polish Crown. Lãnh đạo của đảng, Grzegorz Braun, đã kêu gọi quay lại mua dầu và khí đốt của Nga, đưa ra lập luận cùng các chính trị gia AfD tại Lubmin, nơi các đường ống Nord Stream bị hư hại đi vào lãnh thổ Đức.

“Tôi thích mùi khí đốt Nga vào buổi sáng,” ông nói.

($1 = 0.8921 euro)

Liên hệ: Minh Thắng HCT 036.7847.099 để nhận tư vấn đầu tư hàng hóa phái sinh.
HCT Kiến tạo giá trị - Chia sẻ thành công